Hyrje — Njohuri kyçe
Përpara se të mësosh fjalë e fjali gjermanisht, duhet të njohësh Alfabeti gjerman29 shkronja: 26 latine plus tri shkronja me Umlaut — ä, ö, ü. (29 shkronja — 26 latine + ä, ö, ü) dhe mënyrën se si Zanoreta, e, i, o, u, y, plus ä/ö/ü — mund të jenë të gjata (para 1 bashkëtingëllore ose 'h' të pashqiptuar) ose të shkurtra (para 2+ bashkëtingëlloreve). dhe BashkëtingëlloretShkronjat jo-zanore të alfabetit; disa (v, z, w, s) shqiptohen ndryshe nga sa pritet nga shqipja/anglishtja. shqiptohen ndryshe nga si duken të shkruara. Gjermanishtja shkruhet pothuajse fjalë-për-fjalë ashtu siç lexohet — por disa kombinime shkronjash (ch, sch, tz, ng etj.) kanë tinguj të veçantë që duhen mësuar që në fillim, sepse ndikojnë te çdo fjalë që do takosh më pas.
1 Thelbi Kuiz i shpejtë
1. Sa shkronja ka alfabeti gjerman, duke i llogaritur edhe ä, ö, ü?
2. Si shkruhet gjermanishtja në krahasim me shqiptimin, si rregull i përgjithshëm?
3. Pse duhen mësuar që në fillim kombinimet si ch, sch, tz, ng?
🔒 Përgjigju saktë të gjitha pyetjeve dhe kalo tek ndarja e radhës 2 Shpjegimi
1. Alfabeti gjerman. Gjermanishtja përdor alfabetin latin plus tri shkronja shtesë me Umlaut (Metafoni)Umlaut (Metafoni): nga um = rreth, transformim + Laut = tingull; tri shkronja ä, ö, ü.: äZanore me Umlaut, shqiptohet afërsisht si 'e' e hapur — p.sh. Männer [mɛnər]., öZanore me Umlaut, shqiptohet si 'ë' e rrumbullakosur — p.sh. schön [shøn]., üZanore me Umlaut, shqiptohet si 'y' franceze/'iu' e ngjeshur — p.sh. Tür [ty:r]. — gjithsej 29 shkronja. Çdo shkronjë ka një emër vetjak kur shqiptohet e vetme (p.sh. "H" thuhet [ha:], "J" thuhet [jɔt], "Q" thuhet [ku:]) — këto emra përdoren p.sh. kur dikush të thotë të lexosh një emër shkronjë-për-shkronjë.
Shkrimi me dorë (Kurrentschrift/Schreibschrift) ndryshon dukshëm nga shkrimi i shtypit te disa shkronja — p.sh. "z" dhe "s" me dorë duken krejt ndryshe nga forma e shtypit që njeh nga tastiera, dhe kjo mund të ngatërrojë fillimisht kur lexon tekste të vjetra ose shkrim dore autentik gjermanisht.
2. Zanoret (Die Vokale) — a, e, i, o, u, y — plus tri zanoret me Umlaut: ä (si "e" e hapur), ö (si "ë" e rrumbullakosur), ü (si "y" franceze/"iu" e ngjeshur). Rregulli bazë: zanorja është E GJATË kur ndiqet nga një bashkëtingëllore e vetme (Bär, Öl, Tür) ose nga një "h" e pashqiptuar (Uhr, Ohr, Ihnen) — dhe e SHKURTËR kur i paraprijnë dy ose më shumë bashkëtingëllore (Hund, Bett, sitzen).
Disa kombinime zanoresh formojnë një tingull të vetëm (diftong): e+i shqiptohet [aj] (kein → kajn), e+u dhe ä+u shqiptohen [ɔj] (neun → nojn, Häuser → hojzer), a+u shqiptohen [ao] (Baum → baom, Haus → haos). Këto tinguj s'ekzistojnë si të tillë në shqip, ndaj kërkojnë praktikë të veçantë dëgjimi.
3. Bashkëtingëlloret (Die Konsonanten) — shumica (b, d, f, g, h, j, k, l, m, n, p, q, r, s, v, w, x, z) kanë ekuivalentë të përafërt me shqipen, por disa ndryshojnë rrënjësisht kuptimin e vet zakonshëm: vBashkëtingëllore që shqiptohet [f] në fjalë gjermane (Vater→fater), por [v] në fjalë të huazuara (Vase→vaze). shqiptohet [f] në fjalë gjermane (Vater → fater), por [v] në fjalë të huazuara (Vase → vaze); zBashkëtingëllore që shqiptohet gjithmonë [c], si te Zeit→cajt. shqiptohet gjithmonë [c] (Zeit → cajt); wBashkëtingëllore që shqiptohet gjithmonë [v], si te Wasser→vaser. shqiptohet [v] (Wasser → vaser); sShqiptohet [z] kur ndiqet nga zanore (See→ze); [s] në pozicione të tjera. para zanoreje shqiptohet [z] (See → ze).
4. Kombinime speciale shkronjash. schKombinim shkronjash që shqiptohet [sh] — schlafen→shlafen. = [sh] (schlafen → shlafen); tschKombinim shkronjash që shqiptohet [ç] — Deutsch→dojç. = [ç] (Deutsch → dojç); tzKombinim shkronjash që shqiptohet [c] — Katze→kace, Platz→plac. = [c] mes zanoresh (Katze → kace); ckKombinim shkronjash që shqiptohet [k] — Ecke→ekke, Fleck→flek. = [k] (Ecke → ekke); qShqiptohet [kv], si p.sh.: Quelle (kvuele), Quaken (kvuaken) etj. = [kv]: Quelle (kvuele) etj. dhe xShqiptohet [ks], si p.sh.: Text (tekst), Axt (akst) etj. = [ks]: Text (tekst) etj.; chsKombinim shkronjash që shqiptohet [ks] — sechs→zeks. = [ks] (sechs → zeks); ngTingull hundor i vetëm [ŋ] (jo 'n' plus 'g' ndarazi) — si te singen. është një tingull i vetëm hundor [ŋ], jo "n"+"g" veç e veç (singen); ch (grykore)Shqiptim i fortë [x], pas zanoreve a, o, u dhe diftongut au — Buch→buh. dhe ch (e butë)Shqiptim i butë [ç], pas ä/e/i/ü/ei/äu/eu ose l/n/r — ich→ih, Kirche→kirhe. ka dy shqiptime — [x] grykore pas a/o/u/au (Buch → buh) dhe [ç] e butë pas ä/e/i/ü/ei/äu/eu/l/n/r (ich → ih, Kirche → kirhe).
Rast i veçantë: sp dhe st në fillim të fjalës shqiptohen [shp] dhe [sht] (Sprache → shprahe, Student → shtudent) — ndryshe nga po ato shkronja në mes/fund të fjalës, ku ruajnë tingullin e zakonshëm [sp]/[st].
5. Fjalë të huazuara. Shumë fjalë të përditshme shqiptohen thuajse njësoj si në gjuhën prej nga vijnë (jo sipas rregullave "gjermane" të mësipërme): Team → tim, Niveau → nivo, Restorant → restora, Toilete → tualet, Chaos → kaos, national → nacional. Këto duhen mësuar veç e veç, si përjashtime nga rregullat kryesore.
6. Praktika më e mirë për t'i ngulitur këto rregulla është leximi me zë të lartë i fjalive/vargjeve të thjeshta (p.sh. "Fünf Pflanzen sind mehr als vier Pflanzen" — Pesë bimë janë më shumë se katër bimë), plus numërimi bazë 1 deri 10 dhe veprime të thjeshta aritmetike me zë ("sechs plus zwei ist gleich acht" — gjashtë plus dy është e barabartë me tetë).
2 Shpjegimi Kuiz i shpejtë
1. Kur është zanorja E GJATË në gjermanisht, sipas rregullit bazë?
2. Si shqiptohet kombinimi 'ei' (si te 'kein')?
3. Cila shkronjë gjermane shqiptohet GJITHMONË si [c]?
🔒 Përgjigju saktë të gjitha pyetjeve dhe kalo tek ndarja e radhës 3 Përmbledhje
- Alfabeti gjerman ka 29 shkronja: 26 latine + ä, ö, ü.
- Zanorja është e gjatë para një bashkëtingëllore të vetme ose 'h' të pashqiptuar; e shkurtër para dy a më shumë bashkëtingëlloreve.
- v=[f] në fjalë gjermane, z=[c] gjithmonë, w=[v], s para zanoreje=[z] — dallime kryesore nga shqipja/anglishtja.
- sch=[sh], tsch=[ç], ck=[k], tz=[c], chs=[ks], ng=tingull hundor i vetëm [ŋ].
- ch ka dy shqiptime: [x] grykore pas a/o/u/au, dhe [ç] e butë pas ä/e/i/ü/l/n/r.
- sp dhe st në FILLIM të fjalës shqiptohen [shp]/[sht], por [sp]/[st] në mes/fund të fjalës.
- Disa fjalë të huazuara (Team, Restorant, Chaos) s'ndjekin rregullat gjermane të shqiptimit.
3 Përmbledhje Kuiz i shpejtë
1. Si shqiptohet 'v' në fjalën gjermane 'Vater' (baba)?
2. Cili është dallimi mes 'eine Kirche' dhe 'eine Kirsche', sipas dialogut të mësimit?
3. Si shqiptohet 'Student' në fillim të fjalës, sipas rregullit të 'st'-së?
🔒 Përgjigju saktë të gjitha pyetjeve dhe kalo tek ndarja e radhës 4 Fakte
Alfabeti — shembuj shkronjash me emër vetjak
B = [be:], C = [tse:], H = [ha:], J = [jɔt], Q = [ku:], V = [fao], W = [ve:], X = [iks], Y = [ypsilɔn], Z = [tsɛt]. Këto emra dallojnë nga shqiptimi i shkronjës BRENDA një fjale — p.sh. "H" thuhet [ha:] e vetme, por në "Hund" tingulli mbetet [h] i thjeshtë.
Zanore të gjata vs. të shkurtra — çift shembujsh
Bär (bea, e gjatë — një bashkëtingëllore e vetme pas 'ä') kundrejt Bett (bet, e shkurtër — dy bashkëtingëllore 'tt' pas 'e'). Uhr (ua, e gjatë — 'h' e pashqiptuar) kundrejt Hund (hund, e shkurtër). Përjashtime të mësuara veç: habt, sagt, fragt, gibt, erst, Gruss, Mädchen, Montag — zanore e shkurtër, pavarësisht nga vetëm një bashkëtingëllore pas saj.
Bashkëtingëlloret që ndryshojnë tingull
Vase (vaze, huazim — v=[v]) kundrejt Vater (fater, gjermanisht bazë — v=[f]). See (ze) kundrejt Kirche (kirhe) — 's' para zanoreje = [z]. Wasser (vaser), wollen (volen) — 'w' = [v] gjithmonë, ndryshe nga anglishtja ku 'w' tingëllon si gjysmëzanore.
Kombinime speciale — shembuj të plotë
Ecke (ekke, ck=kk mes zanoresh) kundrejt Fleck (flek, ck=k në fund). Katze (kace, tz=cc mes zanoresh) kundrejt Platz (plac, tz=c në fund). schlafen (shlafen), Deutsch (dojç), sechs (zeks), Text (tekst, x=ks), singen (tingulli hundor [ŋ], jo 'n'+'g' ndarazi).
ch grykore vs. ch e butë — çift shembujsh
nach (nah), noch (noh), Buch (buh) — ch grykore [x], pas a/o/u/au. ich (ih), manchmal (manhmal), Kirche (kirhe) — ch e butë [ç], pas ä/e/i/ü/ei/äu/eu/l/n/r. Dallimi mes "eine Kirche" (një kishë) dhe "eine Kirsche" (një qershi) është pikërisht ky tingull i lehtë ndryshim — dialogu klasik i mësimit e përdor këtë çift për ta ilustruar.
sp/st në fillim vs. në mes/fund të fjalës
Sprache (shprahe), Student (shtudent), Fremdsprache (fremdshprahe), Medizinstudent (medicinshtudent) — sp/st në fillim të fjalës (ose të një pjese përbërëse të një fjale të përbërë) = [shp]/[sht]. Në mes/fund të fjalës, sp/st ruajnë tingullin e zakonshëm [sp]/[st] (p.sh. "Fenster" mbetet [fenster], jo "fenshter").
4 Fakte Kuiz i shpejtë
1. Sipas shembujve të dhënë, si shqiptohet 'Vater' (baba) gjermanisht?
2. Çfarë dallon 'eine Kirche' nga 'eine Kirsche', sipas dialogut të mësimit?
3. Si shqiptohet 'Student' në fillim të fjalës, sipas shembujve të dhënë?
🔒 Përgjigju saktë të gjitha pyetjeve dhe kalo tek ndarja e radhës 5 Terminologji
Zanore me Umlaut, shqiptohet afërsisht si 'e' e hapur — p.sh. Männer [mɛnər].
29 shkronja: 26 latine plus tri shkronja me Umlaut — ä, ö, ü.
Shkronjat jo-zanore të alfabetit; disa (v, z, w, s) shqiptohen ndryshe nga sa pritet nga shqipja/anglishtja.
Shqiptim i butë [ç], pas ä/e/i/ü/ei/äu/eu ose l/n/r — ich→ih, Kirche→kirhe.
Shqiptim i fortë [x], pas zanoreve a, o, u dhe diftongut au — Buch→buh.
Kombinim shkronjash që shqiptohet [ks] — sechs→zeks.
Kombinim shkronjash që shqiptohet [k] — Ecke→ekke, Fleck→flek.
Tingull hundor i vetëm [ŋ] (jo 'n' plus 'g' ndarazi) — si te singen.
Zanore me Umlaut, shqiptohet si 'ë' e rrumbullakosur — p.sh. schön [shøn].
Shqiptohet [kv], si p.sh.: Quelle (kvuele), Quaken (kvuaken) etj.
Shqiptohet [z] kur ndiqet nga zanore (See→ze); [s] në pozicione të tjera.
Kombinim shkronjash që shqiptohet [sh] — schlafen→shlafen.
Shqiptohen [shp]/[sht] vetëm në fillim të fjalës (ose pjesës përbërëse) — Sprache→shprahe, Student→shtudent; ndryshe nga mes/fund të fjalës ku ruajnë [sp]/[st].
Kombinim shkronjash që shqiptohet [ç] — Deutsch→dojç.
Kombinim shkronjash që shqiptohet [c] — Katze→kace, Platz→plac.
Zanore me Umlaut, shqiptohet si 'y' franceze/'iu' e ngjeshur — p.sh. Tür [ty:r].
Umlaut (Metafoni): nga um = rreth, transformim + Laut = tingull; tri shkronja ä, ö, ü.
Bashkëtingëllore që shqiptohet [f] në fjalë gjermane (Vater→fater), por [v] në fjalë të huazuara (Vase→vaze).
Bashkëtingëllore që shqiptohet gjithmonë [v], si te Wasser→vaser.
Shqiptohet [ks], si p.sh.: Text (tekst), Axt (akst) etj.
Bashkëtingëllore që shqiptohet gjithmonë [c], si te Zeit→cajt.
a, e, i, o, u, y, plus ä/ö/ü — mund të jenë të gjata (para 1 bashkëtingëllore ose 'h' të pashqiptuar) ose të shkurtra (para 2+ bashkëtingëlloreve).
5 Terminologji Kuiz i shpejtë
1. Si shqiptohet shkronja 'z' gjermanisht, sipas Terminologjisë?
2. Kur zanoret janë 'të gjata', si përcaktohet kjo sipas Terminologjisë?
3. Cili kombinim shkronjash shqiptohet [ç], sipas Terminologjisë?
🔒 Përgjigju saktë të gjitha pyetjeve dhe kalo tek ndarja e radhës 6 Fjalori
ky, kjo, këta, këto
alfabet
bashkëtingëllore
tingull
zanore
ushtrim
fjalë (e veçantë e një fjalori, sidomos e një gjuhe të huaj)
unë
po; patjetër
mësoj
lexoj
bëj
ndonjëherë, nganjëherë
jo
bëj veprime aritmetike, llogaris
1. i drejtë, i përshtatshëm, i vërtetë; 2. drejt
1. i shpejtë; 2. shpejt
shoh
Ju (përdoret në formën e respektit dhe të mirësjelljes)
çfarë
numëroj
vizatoj
6 Fjalori Kuiz i shpejtë
1. Çfarë do të thotë 'das Alphabet'?
2. Çfarë do të thotë 'der Laut'?
3. Çfarë do të thotë 'der Vokal'?
4. Çfarë do të thotë 'der Konsonant'?
5. Si thuhet 'ushtrim' gjermanisht, sipas fjalorit të mësimit?
6. Çfarë do të thotë 'lesen' gjermanisht?
7. Cila fjalë gjermane përdoret për formën e respektit/mirësjelljes (si 'Ju' në shqip)?
8. Çfarë do të thotë 'schnell'?
9. Çfarë do të thotë 'was'?
10. Çfarë do të thotë 'machen'?
11. Çfarë do të thotë 'rechnen'?
12. Çfarë do të thotë 'zeichnen'?
13. Çfarë do të thotë 'manchmal'?
14. Çfarë do të thotë 'ich'?
15. Çfarë do të thotë 'zählen'?
16. Çfarë do të thotë 'nein'?
17. Çfarë do të thotë 'ja'?
18. Çfarë do të thotë 'sehen'?
19. Çfarë do të thotë 'das'?
20. Çfarë do të thotë 'lernen'?
21. Çfarë do të thotë 'richtig'?
22. Çfarë do të thotë 'die Vokabel'?
🔒 Përgjigju saktë të gjitha pyetjeve dhe kalo tek ndarja e radhës 7 Përmbledhja
Alfabeti dhe rregullat e shqiptimit janë themeli mbi të cilin ndërtohet çdo fjalë e re që do mësosh më pas: pa e ditur si "z"=[c], "v"=[f], apo "sch"=[sh], çdo fjalë e re bëhet vetëm një varg shkronjash pa kuptim tingullor. Lajmi i mirë: gjermanishtja është shumë më e parashikueshme se anglishtja në shqiptim — pasi mëson rregullat kryesore (zanore të gjata/shkurtra, kombinimet speciale ch/sch/tz/ng, dhe ndryshimin sp/st fillim-fjale), mund të lexosh saktë pothuajse çdo fjalë të re që sheh, edhe pa e dëgjuar më parë.
1. Sa shkronja ka alfabeti gjerman, duke i llogaritur edhe ä, ö, ü?
Alfabeti gjerman ka 26 shkronja latine plus tri shkronja me Umlaut (ä, ö, ü) — gjithsej 29.
2. Kur është zanorja E SHKURTËR në gjermanisht, si rregull i përgjithshëm?
Zanorja është e shkurtër kur i paraprijnë dy ose më shumë bashkëtingëllore, si te Hund apo Bett — përjashtim bëjnë pak fjalë të mësuara veç (habt, sagt, Mädchen etj.).
3. Si shqiptohet shkronja 'v' në fjalën gjermane 'Vater' (baba)?
Në fjalë gjermane (jo të huazuara), 'v' shqiptohet [f] — Vater→fater, Vier→fir.
4. Si shqiptohet shkronja 'z' në gjermanisht?
'z' shqiptohet gjithmonë [c] në gjermanisht, pavarësisht pozicionit në fjalë.
5. Si shqiptohet kombinimi 'sch'?
'sch' shqiptohet gjithmonë si një tingull i vetëm [sh].
6. Cili është dallimi mes 'ch' grykore dhe 'ch' e butë?
'ch' ka dy shqiptime sipas shkronjës paraardhëse: [x] grykore pas a/o/u/au, [ç] e butë pas ä/e/i/ü/ei/äu/eu/l/n/r.
7. Si shqiptohet 'Student' në fillim të fjalës, sipas rregullit të 'st'-së?
'st' në fillim të fjalës shqiptohet [sht] — Student→shtudent, Sprache→shprahe (me 'sp'→[shp]).
8. Cila nga këto fjalë ËSHTË e huazuar dhe s'ndjek rregullat 'gjermane' të shqiptimit?
Fjalët e huazuara si Chaos, Team, Restorant ruajnë shpesh shqiptimin origjinal të gjuhës prej nga vijnë, jo rregullat standarde gjermane.
9. Si numërohet '7' (sieben) plus '1' (eins) gjermanisht, sipas modelit të mësimit?
Modeli i veprimeve aritmetike gjermanisht: 'X plus Y ist gleich Z' — sieben (7) plus eins (1) është e barabartë me acht (8).
10. Çfarë do të thotë fjala 'die Vokabel' gjermanisht?
'die Vokabel' i referohet një fjale të veçantë, sidomos në kontekstin e mësimit të një gjuhe të huaj — prej saj vjen edhe emri 'Vokabeln' (fjalori).
Ushtrimi 1. Shqipto me zë të lartë këto fjalë, duke zbatuar rregullat e mësimit: Vater, Wasser, Zeit, schlafen, Deutsch, Katze, Buch, ich, Student. Krahaso me shqiptimin e dhënë te mësimi për secilën.
Shfaq përgjigjen
fater, vaser, cajt, shlafen, dojç, kace, buh, ih, shtudent.
Ushtrimi 2. Shpjego me fjalët e tua (2-3 fjali) pse fjala "Vase" dhe fjala "Vater" shqiptohen me dy tinguj të ndryshëm për të njëjtën shkronjë "v", megjithëse duken të ngjashme si shkrim.
Shfaq përgjigjen
"Vater" është fjalë gjermane e mirëfilltë, ku 'v' ndjek rregullin gjerman standard dhe shqiptohet [f] — fater. "Vase" është fjalë e huazuar (nga frëngjishtja/latinishtja), dhe fjalët e huazuara e ruajnë shpesh shqiptimin e tyre origjinal, ku 'v' mbetet [v] — vaze. Kështu, origjina e fjalës (gjermane vs. e huazuar) përcakton se cili rregull zbatohet.
Ushtrimi 3. Numëro me zë të lartë nga 1 deri në 10 gjermanisht (eins, zwei, drei...), pastaj zgjidh dy veprime të thjeshta mbledhjeje/zbritjeje dhe thuaji me zë sipas modelit të mësimit (p.sh. "sechs plus zwei ist gleich acht").
Shfaq përgjigjen
eins, zwei, drei, vier, fünf, sechs, sieben, acht, neun, zehn. Shembull veprimesh: "drei plus vier ist gleich sieben" (tre plus katër është e barabartë me shtatë); "zehn minus fünf ist gleich fünf" (dhjetë minus pesë është e barabartë me pesë).
Ushtrimi 4. Übungen 1 — "Lesen Sie! = Lexoni ju!" Lexo me zë të lartë grupet e tingujve dhe fjalët shembull: [i:] → i, ie, ih: Berlin, wir, Brief, wie, Ihnen, ihr. [I] → i: Fisch, in. [e:] → e, ee, eh: Eva, Tee, zehn, gehen. [ø:] → ö, öh, oe: Brötchen, schön, hören, Söhne, Goethe. [y:] → ü, üh, y: Tür, für, Bücher, begrüssen, Frühling, Analyse.
Shfaq përgjigjen
Shqiptimi: [i:] = "i" e gjatë si në "birrë" (Berlin, wir, Brief, wie, Ihnen, ihr); [I] = "i" e shkurtër (Fisch, in); [e:] = "e" e gjatë (Eva, Tee, zehn, gehen); [ø:] = "ë" e rrumbullakosur si "ö" franceze (Brötchen, schön, hören, Söhne, Goethe); [y:] = "y" franceze/"iu" e ngjeshur (Tür, für, Bücher, begrüssen, Frühling, Analyse).
Ushtrimi 5. Übungen 1 (vazhdim) — Lexo me zë të lartë: [f] → f, ff, ph, v: Film, fertig, kaufen, Rolf, Philosophie, vier, viel, von. [ɛ] → e, ä: elf, es, kennen, Männer. [æ] → ö: zwölf, öffnen, möchten. [y] → ü, y: fünf, wünschen, Glück, Ägypten.
Shfaq përgjigjen
[f] shqiptohet [f] pavarësisht nga shkronja (f/ff/ph/v): Film, fertig, kaufen, Rolf, Philosophie, vier, viel, von. [ɛ] = "e" e hapur e shkurtër: elf, es, kennen, Männer (Umlaut ä=ɛ). [æ] = "ö" e shkurtër: zwölf, öffnen, möchten. [y] = "ü" e shkurtër: fünf, wünschen, Glück, Ägypten.
Ushtrimi 6. Übungen 1 (vazhdim) — Lexo me zë të lartë: [v] → w, v: wie, wer, was, wohnen, Klavier, Pullover. [ɔø] → eu: neun, teuer, Deutsch, deutlich, Fräulein. [ae] → ei, ai: Kleid, leise, Preis, ein, Eis, Mai. [ao] → au: Baum, laut, Haus, auch, blau.
Shfaq përgjigjen
[v] = "v" (shkronja "w" shqiptohet gjithmonë [v]): wie, wer, was, wohnen, Klavier, Pullover. [ɔø] (diftongu "eu") shqiptohet [oj]: neun, teuer, Deutsch, deutlich, Fräulein. [ae] (diftongjet "ei"/"ai") shqiptohet [aj]: Kleid, leise, Preis, ein, Eis, Mai. [ao] (diftongu "au") shqiptohet [ao]: Baum, laut, Haus, auch, blau.
Ushtrimi 7. Übungen 1 (vazhdim) — Lexo me zë të lartë: [j] → j: Jacke, ja. [g] → g, gg: Glas, gut, gehn, Roggen. [b] → b, bb: Ball, bitte, besuchen, Berlin, Robbe. [t] → t, tt, th, dt, d: Teller, tag, gut, bitte, Bibliothek, Stadt, Hund, Hemd. [kv] → qu: Quadrat.
Shfaq përgjigjen
[j] = "j" si në shqip (Jacke, ja). [g] = "g" (Glas, gut, gehn, Roggen — "gg" shqiptohet si "g" i thjeshtë). [b] = "b" (Ball, bitte, besuchen, Berlin, Robbe). [t] = "t" (Teller, tag, gut, bitte, Bibliothek, Stadt, Hund, Hemd). [kv] = "kv" (Quadrat = kvadrat).
Ushtrimi 8. Übungen 1 (vazhdim) — Lexo me zë të lartë: [m] → m, mm: Mund, mit, Mark, im, am, Zimmer. [n] → n, nn: Nase, nein, schnell, gern, Kind, Mann. [ŋ] → ng: Ring, singen, bringen, Unterhaltung. [x] → ch: acht, machen, brauchen, auch. [ç] → ch, (i)g: Gesicht, richtig. [ks] → x, chs, ks: Text, sechs, links.
Shfaq përgjigjen
[m] = "m" (Mund, mit, Mark, im, am, Zimmer). [n] = "n" (Nase, nein, schnell, gern, Kind, Mann). [ŋ] është tingull hundor i vetëm, jo "n"+"g" veç e veç (Ring, singen, bringen, Unterhaltung). [x] = "ch" grykore e fortë pas a/o/u/au (acht, machen, brauchen, auch). [ç] = "ch" e butë ose "-ig" në fund të fjalës (Gesicht, richtig). [ks] = x/chs/ks (Text, sechs, links).
Ushtrimi 9. Übungen 1 (vazhdim) — Dialogu "Kirche oder Kirsche": A: Was zeichnen Sie? B: Eine Kirche. A: Eine Kirsche? B: Nein, eine Kirche. Sehen Sie, das ist eine Kirche, und das ist eine Kirsche. Përkthe dialogun dhe shpjego dallimin e tingullit mes fjalëve "Kirche" dhe "Kirsche".
Shfaq përgjigjen
A: Çfarë po vizatoni? B: Një kishë. A: Një qershi? B: Jo, një kishë. Shikoni, kjo është një kishë, dhe kjo është një qershi. Dallimi: "Kirche" (kishë) ka "ch" të butë [ç] pas "r", ndërsa "Kirsche" (qershi) ka "sch" [sh] — një tingull i vetëm shumë i afërt me "ch"-në e butë, ndaj fjalët ngjasojnë shumë në të folur të shpejtë.
Ushtrimi 10. Übungen 1 (vazhdim) — "Das ist mein Zimmer": Rechts steht die Liege, links steht der Schrank. Hier steht das Regal, dort steht der Tisch. Dort stehen die Sessel. Wie gefällt Ihnen das Zimmer? Sehr gut. Es ist gross und hell. Përkthe tekstin dhe përshkruaj me radhë çdo mobilie sipas numrave në figurë (1-5).
Shfaq përgjigjen
Djathtas qëndron shezlongu (kolltuku i shtrirë), majtas qëndron dollapi. Këtu qëndron rafti, atje qëndron tavolina. Atje qëndrojnë kolltuqet. Si ju pëlqen dhoma? Shumë mirë. Është e madhe dhe e ndritshme. Sipas numrave: 1 = die Liege (shezlongu), 2 = der Schrank (dollapi), 3 = das Regal (rafti), 4 = der Tisch (tavolina), 5 = die Sessel (kolltuqet).
Ushtrimi 11. Übungen 2 — "Lies schnell! = Lexo shpejt!" Lexo shpejt dhe qartë: Lieder, Leiter, Biene, Beine, Scheine, Schiene, Reise, Riese. Pastaj lexo togfjalëshin: "Wir wiener Waschweiber wollten weisse Wäsche waschen, wenn wir wüssten, wo warmes Wasser wäre." Dhe: "Fünf Pflanzen sind mehr als vier Pflanzen. Vier Pflanzen sind weniger als fünf Pflanzen."
Shfaq përgjigjen
Lieder (këngë) / Leiter (shkallë) — dallim i gjatësisë së zanores. Biene (bletë) / Beine (këmbë), Scheine (kartëmonedha) / Schiene (shina), Reise (udhëtim) / Riese (gjigant) — çifte fjalësh që dallohen nga tingujt e ngjashëm. Togfjalëshi: "Ne, larëset e Vjenës, donim të lanim rroba të bardha, po ta dinim ku do të kishte ujë të ngrohtë." Fünf Pflanzen... = Pesë bimë janë më shumë se katër bimë. Vier Pflanzen... = Katër bimë janë më pak se pesë bimë.
Ushtrimi 12. Übungen 3 — "Lies deutlich! = Lexo qartë!" Lexo qartë: Was machen Sie? Ich zähle. Ich zähle: 1 (eins), 2 (zwei), 3 (drei), 4 (vier), 5 (fünf), 6 (sechs), 7 (sieben), 8 (acht), 9 (neun), 10 (zehn). Ich zähle richtig. Rechnen Sie? Ja, ich rechne. Ich rechne: 6+2=8, 4+4=8, 10-2=8, 9-1=8. Ich rechne richtig.
Shfaq përgjigjen
Çfarë po bëni? Po numëroj. Numëroj: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10. Numëroj saktë. A llogaritni? Po, po llogaris. Llogaris: gjashtë plus dy është e barabartë me tetë (6+2=8); katër plus katër është e barabartë me tetë (4+4=8); dhjetë minus dy është e barabartë me tetë (10-2=8); nëntë minus një është e barabartë me tetë (9-1=8). Llogaris saktë.
Detyrë shtesë. Zgjidh 10 fjalë gjermanisht (nga ky mësim ose fjalor tjetër fillestar) që përmbajnë secili nga kombinimet e mësuara: sch, tsch, ch (grykore), ch (e butë), tz, ck, ng, sp/st në fillim fjale. Shkruaj çdo fjalë, transkriptimin fonetik të thjeshtuar (si te mësimi: p.sh. Buch → buh), dhe kuptimin në shqip nëse e di ose e gjen në fjalor.
Shfaq përgjigjen
Shembull i pjesshëm: schön (shøn — i bukur), Deutsch (dojç — gjermanisht/gjerman), Buch (buh — libër), ich (ih — unë), Katze (kace — mace), Ecke (ekke — cep), singen (zingen[ŋ] — këndoj), Sprache (shprahe — gjuhë). (Lista e plotë varet nga fjalët e zgjedhura; qëllimi është praktikimi i çdo rregulli me shembuj realë, jo vetëm ata të dhënë te mësimi.)